Prurigo Nodularis โรคตุ่มนูนคันเรื้อรัง คืออะไร อาการ สาเหตุ การรักษา

Prurigo Nodularis (โรคตุ่มนูนคันเรื้อรัง)

Prurigo Nodularis โรคตุ่มนูนคันเรื้อรัง คืออะไร อาการ สาเหตุ การรักษา

Prurigo Nodularis โรคตุ่มนูนคันเรื้อรัง คืออะไร

คือ โรคผิวหนังอักเสบชนิดหนึ่ง ที่มีลักษณะเด่นคือ ตุ่มนูนแข็งจำนวนมาก ร่วมกับอาการคันอย่างมาก และเป็นเรื้อรัง ส่วนขอบๆของตุ่มอาจจะพบสีผิวคล้ำขึ้นได้ โดยมักพบที่แขน ขา ลำตัว หรือบริเวณที่สามารถเอื้อมมือไปเกาได้

อาการและลักษณะของโรคตุ่มนูนคันเรื้อรัง

อาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

1.มีตุ่มนูนแข็งหลายตุ่ม

ตุ่มมักมีขนาดแตกต่างกัน ตั้งแต่ตุ่มเล็กไปจนถึงตุ่มขนาดใหญ่ และอาจมีจำนวนตั้งแต่ไม่กี่ตุ่ม ไปจนถึงหลายสิบหลายร้อยตุ่ม ผิวบริเวณตุ่มมักมีลักษณะหนา มีสะเก็ด หรือมีรอยเกาจากการเสียดสีและแกะ

2.คันมากและบางรายคันจนรบกวนการนอน

อาการคันเป็นอาการที่สำคัญที่สุดของโรค คนไข้บางรายอาจมีอาการคันตลอดทั้งวัน ในขณะที่บางรายอาจมีอาการคันมากในช่วงกลางคืน จนทำให้นอนไม่หลับ

3.เกาจนเกิดแผล

เมื่อคันมาก คนไข้มักเกาหรือแกะตุ่มจนเกิด

• แผลถลอก
• แผลตกสะเก็ด
• เลือดออก
• แผลติดเชื้อ
• รอยดำหลังการอักเสบ

4.ผิวหนังหนาและมีสีเข้มขึ้น

เมื่อมีการเกาซ้ำเป็นเวลานานๆ ผิวหนังบริเวณตุ่มจะหนาตัวขึ้น และอาจมีสีคล้ำกว่าผิวหนังโดยรอบ

5.เกิดตุ่มใหม่ได้เรื่อยๆ

แม้ตุ่มเดิมจะดีขึ้น แต่หากยังมีอาการคัน และยังแกะเกาอยู่ อาจเกิดตุ่มใหม่ขึ้นได้

สาเหตุของ Prurigo Nodularis

สาเหตุที่แท้จริงของโรคตุ่มนูนคันเรื้อรัง ยังไม่สามารถอธิบายได้ ด้วยปัจจัยเพียงอย่างเดียว ปัจจุบันเชื่อว่าปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดโรคนี้ ได้แก่

• ความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน
• การอักเสบของผิวหนัง
• การเปลี่ยนแปลงของเส้นประสาท และการรับรู้ความรู้สึกคัน
• พฤติกรรมการเกา และแกะผิวหนัง
• โรคผิวหนัง หรือโรคประจำตัวบางชนิด ที่กระตุ้นให้เกิดการคัน

ใครบ้างที่อาจพบโรคตุ่มนูนคันเรื้อรัง

โรคนี้พบได้ในผู้ใหญ่เป็นหลัก และสามารถพบได้ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย แต่มักพบในผู้ที่มีโรคหรือมีภาวะผิดปกติอย่างอื่นร่วมด้วย ดังนี้

• โรคภูมิแพ้ผิวหนัง
• โรคไตเรื้อรัง
• โรคตับ
• โรคไทรอยด์
• ภาวะซีด หรือขาดธาตุเหล็ก
• เบาหวาน
• การติดเชื้อบางชนิด
• โรคทางระบบประสาท และโรคทางภูมิคุ้มกันบางชนิด

อย่างไรก็ตามการตรวจพบโรคเหล่านี้ ไม่ได้หมายความว่าเป็นสาเหตุของโรคตุ่มนูนคันเรื้อรังเสมอไป จำเป็นต้องประเมินเป็นรายบุคคล

• โรคนี้เกี่ยวข้องกับ itch–scratch cycle
• เมื่อเกิดอาการคัน → เกา → ผิวหนังเกิดการอักเสบและหนาตัว → กระตุ้นอาการคันมากขึ้น → ยิ่งเกา → ตุ่มมีจำนวนและขนาดเพิ่มขึ้น
• ดังนั้น การรักษาจึงไม่ได้มุ่งเพียงแค่ “ทำให้ตุ่มยุบ” แต่ต้อง ลดอาการคันและหยุดวงจรคัน–เกา ร่วมด้วย

การวินิจฉัยโรคตุ่มนูนคันเรื้อรัง   

แพทย์สามารถวินิจฉัยโรคนี้ได้ จากการซักประวัติและตรวจผิวหนังอย่างละเอียด โดยแพทย์จะพิจารณาจาก

• จำนวนและตำแหน่งของตุ่มนูนคัน
• ระยะเวลาที่มีอาการคัน
• ลักษณะของตุ่ม
• ประวัติการเกา
• โรคผิวหนังเดิม
• ยาที่ใช้ประจำ
• โรคประจำตัว
• อาการอื่นๆ ที่อาจบ่งชี้ถึงความผิดปกติอื่น

จำเป็นต้องตรวจเลือดไหม

ผู้ป่วยโรคนี้บางรายควรได้รับการตรวจเลือด โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการคันเรื้อรังมาก มีตุ่มจำนวนมาก หรือมีอาการอื่นร่วมด้วย เพราะอาการคันเรื้อรังสามารถเกิดจากโรคของอวัยวะภายใน หรือโรคทางระบบบางชนิดได้ ยกตัวอย่างการตรวจเลือดที่อาจพิจารณาในโรคนี้ ได้แก่

• 🩸 CBC : ดูภาวะซีด ความผิดปกติของเม็ดเลือด และช่วยประเมินโรคเลือดบางชนิด
• 🩸 Liver function test : เช่น AST, ALT, ALP, GGT และ bilirubin เพื่อประเมินโรคตับหรือภาวะคั่งของน้ำดี
• 🩸 Renal function : เช่น BUN, Creatinine และ eGFR เพื่อประเมินโรคไต
• 🩸 Thyroid function : เช่น TSH และพิจารณา FT4 ตามความเหมาะสม
• 🩸 Blood glucose / HbA1C : พิจารณาประเมินเบาหวาน โดยเฉพาะเมื่อมีปัจจัยเสี่ยง
• 🩸 Ferritin / Iron studies : พิจารณาในผู้ที่สงสัยภาวะขาดธาตุเหล็กหรือมีภาวะซีด
• 🩸 HIV และ Hepatitis B/C : พิจารณาตามประวัติ ปัจจัยเสี่ยง และลักษณะทางคลินิก
• 👨‍⚕️ ในผู้ป่วยบางราย แพทย์อาจพิจารณาตรวจเพิ่มเติมอย่างอื่นได้อีกขึ้นกับอาการผิดปกติอื่นของผู้ป่วย

ต้องตัดชิ้นเนื้อผิวหนังไหม

ไม่จำเป็นต้องทำในผู้ป่วยทุกราย แพทย์อาจพิจารณาทำการตัดชิ้นเนื้อผิวหนัง Skin biopsy เมื่อ

• ลักษณะผื่นไม่ชัดเจน
• รอยโรคไม่เหมือนตุ่มนูนคันทั่วไป
• ไม่ตอบสนองต่อการรักษา
• สงสัยโรคอื่นที่มีอาการคล้ายกัน
• ต้องการแยกโรคผิวหนังบางชนิด

โรคอะไรบ้างที่มีลักษณะคล้ายตุ่มนูนคันเรื้อรัง

โรคใกล้เคียงที่ควรนำมาพิจารณา ได้แก่

• โรคหิด Scabies, Nodular scabies
• โรคภูมิแพ้ผิวหนัง Atopic dermatitis
• Hypertrophic lichen planus
• โรคผิวหนังอักเสบเรื้อรัง Lichen simplex chronicus
• Lichen amyloidosis
• Pemphigoid nodularis
• โรคสะเก็ดเงิน Psoriasis
• โรคผิวหนังอักเสบชนิดอื่นๆ
• โรคทางระบบที่ทำให้คันเรื้อรัง

การรักษา Prurigo Nodularis

• เป้าหมายการรักษาไม่ได้เพียงการทำให้ตุ่มยุบ แต่ต้องพยายามลดอาการคันและหยุดวงจรคัน–เกา ร่วมด้วย
• ลดอาการคัน + ลดการอักเสบ + ลดการเกา + ทำให้ตุ่มแบนลง + ป้องกันการเกิดตุ่มใหม่

การรักษาจึงมักต้องใช้หลายวิธีร่วมกัน และปรับตามความรุนแรงของโรค โดยรายละเอียดการรักษา มีดังนี้

1.ยาทา (Topical corticosteroid)

• ยาทาสเตียรอยด์ ใช้เพื่อช่วยลดการอักเสบ และทำให้ตุ่มแบนลง ในบางรายอาจใช้ยาความแรงสูงภายใต้การดูแลของแพทย์ แต่ต้องคำนึงถึงผลข้างเคียงจากสเตียรอยด์ร่วมด้วย

2.ยาทากลุ่มที่ไม่มีสเตียรอยด์ (Topical calcineurin inhibitors)