โรคแพ้ไรฝุ่น (Dust Mite Allergy)
โรคแพ้ไรฝุ่น รู้จักสาเหตุ อาการ วิธีป้องกันที่ทำได้ในบ้าน การตรวจเลือด แนวทางการรักษา
ไรฝุ่น สารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อยภายในบ้าน
ไรฝุ่นเป็นหนึ่งในสารก่อภูมิแพ้ที่พบได้บ่อยภายในบ้าน โดยเฉพาะบริเวณที่นอน หมอน ผ้าห่ม พรม และเฟอร์นิเจอร์ที่เป็นผ้า แม้จะเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กมากจนไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า แต่ไรฝุ่นสามารถกระตุ้นให้เกิดอาการภูมิแพ้ในผู้ที่มีความไวต่อสารก่อภูมิแพ้ชนิดนี้ได้
การทำความเข้าใจเกี่ยวกับไรฝุ่น รวมถึงการปรับสภาพแวดล้อมภายในบ้านอย่างเหมาะสม จะช่วยลดการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ และช่วยควบคุมอาการที่เกิดจากการแพ้ไรฝุ่นได้
ไรฝุ่นคืออะไร?
ไรฝุ่น (House Dust Mites) เป็นสัตว์ขนาดเล็กในกลุ่มสัตว์ขาปล้อง มักอาศัยอยู่ในบริเวณที่มีฝุ่นและความชื้น เช่น ที่นอน หมอน ผ้าห่ม พรม โซฟาผ้า และตุ๊กตาผ้า ไรฝุ่นกินเศษเซลล์ผิวหนังที่หลุดลอกของมนุษย์และสัตว์เป็นอาหาร โดยสารก่อภูมิแพ้ที่สำคัญมาจากมูล และชิ้นส่วนของตัวไรฝุ่น แม้จะไม่สามารถกำจัดไรฝุ่นให้หมดไปจากบ้านได้ทั้งหมด แต่เราสามารถลดปริมาณไรฝุ่น และสารก่อภูมิแพ้ได้ด้วยการดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างเหมาะสม
อาการของผู้ที่แพ้ไรฝุ่น
เมื่อผู้ที่มีความไวต่อไรฝุ่นสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ อาจเกิดอาการได้หลายระบบ ได้แก่
1. อาการทางจมูก
- จามบ่อย โดยเฉพาะตอนเช้าหลังตื่นนอน
- คัดจมูก น้ำมูกไหล
- คันจมูกและคันเพดานปาก
- มีน้ำมูกไหลลงคอ
2. อาการทางดวงตา
- คันตา ระคายเคืองบริเวณดวงตา
- ตาแดง
- น้ำตาไหล
3. อาการทางผิวหนัง
- ผิวแห้งและคัน
- ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังในผู้ที่มีภาวะดังกล่าวอยู่เดิม
- ลมพิษ
4. อาการทางระบบทางเดินหายใจ
- ไอเรื้อรัง ไอตอนกลางคืน
- หายใจมีเสียงวี้ด
- แน่นหน้าอกหรือหอบเหนื่อยในผู้ที่เป็นโรคหืด
ใครบ้างที่ควรระวังการสัมผัสไรฝุ่น?
ผู้ที่มีประวัติโรคภูมิแพ้ เช่น โรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ โรคหืด ลมพิษ หรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง อาจมีความไวต่อสารก่อภูมิแพ้จากไรฝุ่นมากกว่าคนทั่วไป นอกจากนี้ ผู้ที่มีอาการจาม คัดจมูก หรือคันตาเป็นประจำ โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในห้องนอนหรือหลังตื่นนอน อาจพิจารณาปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุ
วิธีการลดไรฝุ่นภายในบ้าน
การปรับสภาพแวดล้อมและรักษาความสะอาด เป็นสิ่งสำคัญในการลดการไรฝุ่นภายในบ้าน โดยสามารถเริ่มต้นได้ง่าย ๆ ดังนี้
1. ดูแลที่นอนและหมอน
- ใช้หมอนและที่นอนชนิดป้องกันไรฝุ่น
- ใช้ปลอกหุ้มที่นอนและหมอนชนิดป้องกันไรฝุ่น
- ซักผ้าปูที่นอน ปลอกหมอน และผ้าห่มอย่างน้อยสัปดาห์ละ 1 ครั้ง
- หากเนื้อผ้ารองรับ ควรซักด้วยน้ำร้อนประมาณ 55–60 องศาเซลเซียส
2. ลดแหล่งสะสมฝุ่น
- ลดจำนวนตุ๊กตาผ้าและหมอนอิง
- หลีกเลี่ยงการใช้พรมในห้องนอน
- ทำความสะอาดผ้าม่านและเฟอร์นิเจอร์ผ้าเป็นประจำ
- จัดห้องนอนให้โล่งและลดของตกแต่งที่สะสมฝุ่น
3. ทำความสะอาดบ้านอย่างถูกวิธี
- ใช้ผ้าชุบน้ำหมาดๆถูพื้นและเช็ดฝุ่น
- ใช้เครื่องดูดฝุ่นที่มี HEPA filter
- หลีกเลี่ยงการปัดฝุ่นหรือกวาดพื้นแบบแห้ง
- ขณะทำความสะอาดควรหลีกเลี่ยงการอยู่ในบริเวณที่มีฝุ่นฟุ้งกระจาย
4. การควบคุมความชื้น
- พยายามควบคุมความชื้นสัมพัทธ์ภายในบ้านให้ต่ำกว่า 50%
- ใช้เครื่องปรับอากาศหรือเครื่องลดความชื้นตามความเหมาะสม
- ทำความสะอาดแผ่นกรองเครื่องปรับอากาศเป็นประจำ
- หลีกเลี่ยงบริเวณอับชื้นและดูแลไม่ให้เกิดเชื้อรา
การตรวจภูมิแพ้ไรฝุ่นทำได้อย่างไร?
การตรวจหาการแพ้ไรฝุ่นสามารถทำได้หลายวิธี โดยแพทย์จะพิจารณาตามประวัติและอาการของแต่ละบุคคล ได้แก่
1. Skin Prick Test (การตรวจที่ผิว)
- การทดสอบสารก่อภูมิแพ้ทางผิวหนัง โดยหยดสารก่อภูมิแพ้ลงบนผิวหนังและสะกิดผิวเบา ๆ เพื่อประเมินปฏิกิริยาที่เกิดขึ้น
2. Specific IgE Blood Test (การตรวจเลือด)
- เป็นการตรวจเลือดเพื่อวัดระดับภูมิคุ้มกันชนิด IgE ที่จำเพาะต่อสารก่อภูมิแพ้ เช่น ไรฝุ่น Dermatophagoides pteronyssinus และ Dermatophagoides farinae
- ผลตรวจจะช่วยให้แพทย์ทราบว่าร่างกายมีความไวต่อสารก่อภูมิแพ้ชนิดใด และนำไปประกอบการวางแผนดูแลรักษา
อย่างไรก็ตาม ผลตรวจเป็นบวกไม่ได้หมายความว่าผู้ตรวจจะมีอาการแพ้เสมอไป จำเป็นต้องแปลผลร่วมกับประวัติและอาการทางคลินิก
โรคแพ้ไรฝุ่น รักษายังไง
แนวทางการรักษาโรคแพ้ไรฝุ่น ขึ้นอยู่กับชนิดและความรุนแรงของอาการ โดยอาจประกอบด้วย
- ยาต้านฮิสตามีน (Antihistamines): ช่วยบรรเทาอาการจาม น้ำมูกไหล ลมพิษ และคันที่ผิวหนัง
- ยาพ่นจมูกกลุ่มสเตียรอยด์ (Intranasal Corticosteroids): ช่วยลดการอักเสบ และอาการของโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้
- ยาหยอดตา: ใช้ในผู้ที่มีอาการแพ้ทางดวงตาตามข้อบ่งชี้
- การรักษาด้วยสารก่อภูมิแพ้ (Allergen Immunotherapy): เป็นการรักษาที่มุ่งปรับการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันต่อสารก่อภูมิแพ้ โดยอาจใช้วิธีฉีดหรืออมใต้ลิ้น ขึ้นอยู่กับชนิดของสารก่อภูมิแพ้และความเหมาะสมของผู้ป่วย การรักษาควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรซื้อยาหรือปรับยาใช้เอง
จำเป็นต้องงดอาหารหรือไม่ หากตรวจพบว่าแพ้ไรฝุ่น?
การแพ้ไรฝุ่นไม่จำเป็นต้องงดอาหารชนิดใดเป็นพิเศษ เช่น นม ไข่ กุ้ง ปลา หรืออาหารทะเล เว้นแต่จะมีประวัติแพ้อาหารชนิดนั้นร่วมด้วย
สรุป: ลดไรฝุ่น ลดการสัมผัส ลดโอกาสเกิดอาการภูมิแพ้
แม้ไรฝุ่นจะเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่พบได้ทั่วไปในบ้าน แต่การดูแลสิ่งแวดล้อมอย่างถูกวิธี เช่น การใช้ปลอกกันไรฝุ่น การซักเครื่องนอนเป็นประจำ การลดแหล่งสะสมฝุ่น และการควบคุมความชื้น สามารถช่วยลดการสัมผัสไรฝุ่นซึ่งเป็นสารก่อภูมิแพ้ได้ หากมีอาการภูมิแพ้เป็นประจำหรือรบกวนชีวิตประจำวัน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยและวางแผนการรักษาที่เหมาะสม
หมายเหตุ: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ความรู้ด้านสุขภาพ ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้
โรคแพ้ไรฝุ่น คืออะไร? อาการ วิธีป้องกัน การตรวจเลือด แนวทางการรักษา
ผู้แต่ง : นพ.ชินดนัย วิกรัยพัฒน์ และ พญ.ปัทมา ปาประโคน พบ.วท.ม.ตจวิทยา (ผิวหนัง)
(หมอชิน-หมอหลิว) แพทย์ประจำแอลซีคลินิก ว.41671
เอกสารอ้างอิง
- Avoidance measures for dust mites, www.uptodate.com
- เอกสารให้ความรู้ Patient Information Allergy Specific IgE (N-Health)
ฝากติดตามบทความดีๆเรื่อง โรคผิวหนัง ผมร่วง ผมบาง เล็บ ความงาม เลเซอร์ และการผ่าตัดเล็ก ได้ที่คอลัมน์บทความนะครับ
บทความที่เกี่ยวข้อง
บทความด้านผื่นแพ้ที่ผิวหนัง
- ตรวจภูมิแพ้อาหาร การตรวจแพ้อาหาร มีอะไรบ้าง แตกต่างกันยังไง
- การตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ เหมาะสำหรับ โรคภูมิแพ้ โรคผิวหนัง ลมพิษ ผื่นแพ้สัมผัส
- โรคผื่นแพ้สัมผัส (Allergic Contact Dermatitis) คืออะไร รักษายังไงดีน่า
- รักษา ผื่นแพ้สัมผัส ทำยังไง ยาทา ยากิน ฉายแสง การหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น
- การตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ที่ผิวหนังด้วย Patch Test
- Food Intolerance Test ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง 222 ชนิด (Food IgG)
- ตรวจภูมิแพ้อาหารแฝง (Food Intolerance Test) 222 ชนิด ตรวจอาหารอะไรได้บ้าง
- ตรวจสารก่อภูมิแพ้ ที่พบการแพ้บ่อยในไทย 36 ชนิด Allergy specific IgE 36 Thailand Allergens
- ตรวจเลือดสารก่อภูมิแพ้ ตรวจหาสารก่อภูมิแพ้แบบเฉียบพลัน ในอาหารและอากาศ 40 ชนิด (Food and Inhaled specific IgE)
- ตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ใน อาหารและสิ่งแวดล้อม ที่พบการแพ้บ่อยในไทย 36 ชนิด Food + Inhalation specific IgE Thailand profile 36 allergens
- แพ้นิกเกิล (Nickle) ควรหลีกเลี่ยงอะไรบ้าง โลหะ ของใช้ส่วนตัว อาหาร
- ผื่นแพ้แสงจากพืช รอยดำแพ้แสงจากพืช (Phytophotodermatitis) คืออะไร รักษายังไงดี
- โรคลมพิษ (Urticaria) คืออะไร สาเหตุ การวินิจฉัย การรักษา และการป้องกัน
- โรคลมพิษเรื้อรัง Chronic urticaria คืออะไร อาการ สาเหตุ การรักษา
- โรคลมพิษเฉียบพลัน Acute Urticaria คืออะไร สาเหตุ อาการ การรักษา
- บทความด้านโรคผิวหนัง ผมร่วง ผมบาง เล็บ
- บทความด้านความงาม สิว ฝ้า กระ เลเซอร์ โบท็อก ฟิลเลอร์ ร้อยไหม และการปรับรูปหน้า
- บทความผ่าตัดเล็ก กำจัดไฝ กระเนื้อ ติ่งเนื้อ ก้อนที่ผิวหนัง แผลเป็นนูน และวัคซีน
ติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
แอลซีคลินิกสาขาโคราช ตรงข้ามตลาดสวายเรียง จ.นครราชสีมา
โทร 044-263265 , 085-6566639 เปิด 09.00-19.00 น. (หยุดทุกวันศุกร์)
Line id : lcclinic-korat
—
แอลซีคลินิกสาขาประโคนชัย ซอยบขส.ประโคนชัย จ.บุรีรัมย์
โทร 044-163455 , 095-6026953 เปิด 09.00-19.00 น. (หยุดทุกวันพุธ)
Line id : lcclinic
—-
Facebook : LC Clinic
Website : www.lcclinics.com





