โรคลมพิษเฉียบพลัน Acute Urticaria

โรคลมพิษเฉียบพลัน Acute Urticaria คืออะไร สาเหตุ อาการ การรักษา

โรคลมพิษ (Urticaria)

โรคลมพิษ คืออะไร

โรคลมพิษ คือ โรคผิวหนังที่มีภาวะผื่นหรือปื้นนูนแดง คันมาก ไม่มีขุย เกิดจากการหลั่งสาร “ฮีสตามีน (Histamine)” จาก mast cell ที่ผิวหนัง ผื่นลมพิษมักเกิดขึ้นเร็ว และกระจายไปทั่วร่างกายได้อย่างรวดเร็ว ผื่นมักจะสามารถยุบเองได้ภายในเวลาไม่เกิน 24 ชั่วโมง แต่ก็สามารถมีผื่นลมพิษใหม่ขึ้นได้เช่นเดียวกัน

โรคลมพิษ แบ่งออกได้เป็นกี่ชนิด

โรคลมพิษโดยส่วนใหญ่ จะแบ่งออกได้เป็น 2 ชนิด คือ ลมพิษเฉียบพลัน และลมพิษเรื้อรัง

ลมพิษเฉียบพลัน คือ โรคลมพิษที่มีอาการเป็นๆหายๆ ติดต่อกันมาน้อยกว่า 6 สัปดาห์
ลมพิษเรื้อรัง คือ โรคลมพิษที่มีอาการเป็นๆหายๆ ติดต่อกันมามากกว่า 6 สัปดาห์

โรคลมพิษเฉียบพลัน คืออะไร

โรคลมพิษเฉียบพลัน (Acute Urticaria) คือ โรคผิวหนังชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว มีลักษณะเป็นผื่นนูนแดง คันมาก ไม่มีขุย เกิดจากการหลั่งสาร ฮีสตามีน (Histamine) ที่ผิวหนัง และมีระยะเวลาในการเป็นมาน้อยกว่า 6 สัปดาห์

สาเหตุของโรคลมพิษเฉียบพลัน

สาเหตุของโรคลมพิษเฉียบพลัน อาจเป็นปฏิกิริยาที่เกิดจาก IgE mediated, complement-mediated, หรือไม่เกี่ยวกับปฏิกิริยาอิมมูนก็ได้ โดยสาเหตุหลักที่พบได้บ่อยๆมีดังนี้

การแพ้อาหาร เช่น นมวัว ผลิตภัณฑ์จากนม ไข่ ข้าวสาลี ถั่ว ปลาบางชนิด กุ้ง ปู หอย ปลาหมึก สีผสมอาหาร สารกันบูด และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
การแพ้ยา เช่น
- ยาปฏิชีวนะ เช่น penicillin, cephalosporin, sulfa เป็นต้น
- ยาแก้ปวด เช่น aspirin, NSAIDs
- ยาสมุนไพร และอาหารเสริม
แมลงกัดต่อย
การติดเชื้อ เช่น การติดเชื้อทางเดินหายใจ โดยการติดเชื้อจะพบได้บ่อยในเด็ก
สิ่งกระตุ้น เช่น ความร้อน ความเย็น เหงื่อ ความเครียด
บางรายไม่พบสาเหตุที่ชัดเจน

โรคลมพิษเรื้อรัง Chronic urticaria คืออะไร อาการ สาเหตุ การรักษา โรคลมพิษเฉียบพลัน

สาเหตุของโรคลมพิษ

อาการของโรคลมพิษเฉียบพลัน

เป็นผื่นนูนแดง หรือปื้นนูนแดง คัน ที่ผิวหนัง
ผื่นสามารถเปลี่ยนตำแหน่ง และขึ้นตำแหน่งใหม่ได้
ผื่นแต่ละจุดมักหายเองภายใน 24 ชั่วโมง โดยไม่ทิ้งรอย
อาจมีอาการบวมของริมฝีปาก หนังตา หรือใบหน้าร่วมด้วย (angioedema)
หากมีอาการรุนแรงและอันตราย เช่น แน่นคอ หายใจลำบาก เสียงแหบ หน้ามืด ความดันตก (anaphylaxis) ต้องรีบพาไปพบแพทย์ทันที

การวินิจฉัยโรคลมพิษเฉียบพลัน

การวินิจฉัยโรคลมพิษ โดยทั่วไปใช้การดูผื่นผิวหนังที่เข้าได้กับโรคลมพิษ ร่วมกับการซักประวัติเพื่อหาสิ่งที่สงสัยว่าเป็นตัวกระตุ้น และระยะเวลาการเกิดลมพิษว่านานแค่ไหน เพื่อแยกระหว่างลมพิษเฉียบพลันกับลมพิษเรื้อรัง โดยส่วนใหญ่โรคลมพิษเฉียบพลันไม่จำเป็นต้องตรวจเลือด จะตรวจเพิ่มเติมในกรณีที่สงสัยว่ามีโรคอื่นร่วมด้วย หรือมีโอกาสเป็นลมพิษเรื้อรัง

โรคลมพิษเฉียบพลัน รักษายังไง

หลักการรักษาโรคลมพิษเฉียบพลัน

หลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้หรือสงสัยว่าจะแพ้ โดยหยุดยา อาหาร หรือสารที่สงสัยว่าเป็นสาเหตุ
หลีกเลี่ยงปัจจัยที่อาจจะกระตุ้นลมพิษ เช่น ความร้อน เหงื่อ ความเครียด นอนดึก และการดื่มแอลกอฮอล์
รักษาอาการติดเชื้อร่วมด้วย (ถ้ามี)

ยาที่ใช้ในการรักษาโรคลมพิษเฉียบพลัน

ยาต้านฮีสตามีน (Anti-histamine) เป็นยาหลักที่ใช้รักษาโรคลมพิษ โดยทั่วไปแนะนำให้ใช้กลุ่มที่ไม่ง่วง หรือง่วงน้อย เช่น Cetirizine, Loratadine, Fexofenadine, และยาตัวใหม่ๆที่ทยอยออกมา ให้รับประทานสม่ำเสมอจนผื่นยุบ
ส่วนยาต้านฮีสตามีนกลุ่มที่ง่วง ควรใช้ในเวลากลางคืน หรือก่อนนอน และใช้เท่าที่จำเป็น

ยาที่ใช้ในการรักษาโรคลมพิษเฉียบพลันในกรณีอาการรุนแรง

ยาต้านฮีสตามีน (Anti-histamine) ชนิดยาฉีด
ในกรณีที่ลมพิษมีอาการรุนแรง อาจพิจารณาให้ยาสเตียรอยด์ทั้งชนิดยากินและยาฉีดได้ ในระยะสั้นๆ เพื่อลดการอักเสบ
ไม่แนะนำให้ใช้ยาสเตียรอยด์ต่อเนื่องเป็นเวลานาน

เฝ้าระวังภาวะแพ้รุนแรง หรือโรคลมพิษชนิดรุนแรง

หากมีอาการดังต่อไปนี้ ต้องรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที ได้แก่

มีอาการหายใจลำบาก แน่นคอ แน่นหน้าอก เสียแหบ
หน้ามืด เป็นลม ความดันต่ำ
บวมที่ลิ้นหรือคอ

การดูแลตัวเองในโรคลมพิษเฉียบพลัน

หลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้หรือสงสัยว่าจะแพ้ โดยหยุดยา อาหาร หรือสารที่สงสัยว่าเป็นสาเหตุ
แนะนำให้สังเกตุเวลาผื่นลมพิษขึ้น มีปัจจัยอะไรที่เป็นตัวกระตุ้น ซึ่งอาจแตกต่างกันไปในคนไข้แต่ละราย
หลีกเลี่ยงการเกา หรือแกะที่ผิวหนัง
รับประทานยาตามแพทย์สั่ง และไม่ควรหยุดทานยาด้วยตัวเอง
ถ้าทานยาแล้วรู้สึกว่ามีอาการง่วงซึม ทำงานลำบาก สามารถแจ้งแพทย์เพื่อปรับเปลี่ยนยาได้
พักผ่อนให้เพียงพอ ไม่นอนดึก ไม่เครียด
สังเกตุอาการหลังทานยาว่าผื่นลมพิษยุบดีไหม หรือผื่นมักขึ้นช่วงเวลาไหน
ถ้าผื่นลมพิษมีอาการเพิ่มมากขึ้น แนะนำให้รีบกลับมาพบแพทย์